आवणी चतुर्दशी हा चिदंबरम मंदिरातील भगवान नटराजांसाठी वर्षभरात साजऱ्या होणाऱ्या सहा अभिषेक दिवसांपैकी एक आहे, ज्यांना एकत्रितपणे श्री नटराज अभिषेकम् म्हणून ओळखले जाते. हा दिवस तमिळ आवणी महिन्यात येतो, सूर्य सिंह राशीतून गमन करत असताना संध्याकाळी प्रचलित असलेल्या शुक्ल चतुर्दशी तिथीला (शुक्ल पक्षातील चौदावा दिवस) साजरा केला जातो.
संधिप्रकाश काळ, जो दिवसाच्या शेवटच्या भागापासून रात्रीच्या सुरुवातीपर्यंत पसरलेला असतो, तो पारंपरिकदृष्ट्या शिवांसाठी पवित्र मानला जातो, आणि याच कालावधीत येणारी चतुर्दशी तिथी त्यांच्या पूजेसाठी विशेष शुभ मानली जाते: संपूर्ण देशभर पाळल्या जाणाऱ्या पाक्षिक संधिप्रकाश व्रताच्या मुळाशी हेच तत्त्व आहे, परंतु येथे चिदंबरमच्या या व्रतासाठी ते विशेषतः सिंह राशीतील सूर्याच्या संक्रमणाशी जोडलेले आहे.
भाविक या दिवशी संध्याकाळी भगवान नटराजांचा विशेष अभिषेकम् करून, चिदंबरम देवतेच्या स्तुतीत नायनमारांनी रचलेल्या तेवारम् स्तोत्रांचे पठण करून हा दिवस साजरा करतात.
"Salutations to Nataraja, the imperishable Lord of the Sabha: I bow to the Lord of Chidambaram, Shiva united with Shakti."
Traditional Nataraja invocation
Tradition & Practice
🌑
शुक्ल चतुर्दशी
सूर्य सिंह राशीतून (तमिळ महिना आवणी) गमन करत असताना संध्याकाळी प्रचलित असलेल्या शुक्ल चतुर्दशी तिथीवर हे व्रत आधारित आहे.
🌇
संध्याकाळची वेळ
सूर्यास्ताच्या सुमारास असलेल्या संधिप्रकाश काळात हे व्रत साजरे केले जाते: शिवपूजेसाठी पारंपरिकदृष्ट्या पवित्र मानला जाणारा हा काळ आहे.
🛕
सहा नटराज अभिषेकम् दिवसांपैकी एक
आवणी चतुर्दशी हा चिदंबरम येथील सहा वार्षिक अभिषेकम् दिवसांपैकी एक आहे, जे एकत्रितपणे श्री नटराज अभिषेकम् बनवतात: सहाही दिवसांचा संपूर्ण आढावा पहा.
🙏
संध्याकाळचा अभिषेकम्
या दिवशी संध्याकाळी भगवान नटराजांचा विशेष विधिवत अभिषेकम् केला जातो, सोबत तेवारम् पठण केले जाते.
🕉️
चिदंबरम नटराज मंदिर
आकाश तत्त्वाचे प्रतिनिधित्व करणाऱ्या पाच पंचभूत स्थळांपैकी एक असलेले चिदंबरम मंदिर, शिवांच्या नटराज म्हणजेच वैश्विक नर्तकाच्या रूपाला समर्पित असे एकमेवाद्वितीय मंदिर आहे.
mypanchang.com
📖 Articles