अनंग त्रयोदशी 2025

अनंग त्रयोदशी भगवान कामदेवाला त्यांच्या अनंग (“देहरहित”) या नावाने सन्मानित करते, हे नाव त्यांना तेव्हा मिळाले जेव्हा भगवान शिवांनी त्यांचे भौतिक शरीर भस्म केले. हे व्रत चैत्र शुक्ल त्रयोदशीला पाळले जाते.

पौराणिक कथेनुसार, तारकासुर राक्षसाने त्रस्त झालेल्या देवांनी कामदेवाला भगवान शिवांची गहन तपस्या भंग करण्यासाठी हिमालयात पाठवले, जेणेकरून शिव पार्वतीकडे आकर्षित व्हावेत (कारण तारकासुराचा वध फक्त शिवपुत्रच करू शकत होता). कामदेवाने आपला पुष्पबाण शिवांवर सोडला. तपश्चर्येत व्यत्यय आल्याने क्रोधित शिवांनी आपला तिसरा डोळा उघडला, आणि त्याच्या अग्नीने कामदेवाचे शरीर त्वरित भस्म केले, म्हणूनच त्यांचे नाव अनंग, “देहरहित” पडले.

कामदेवाची पत्नी रती शोकाकुल झाली, आणि तिच्या भक्ती व तपश्चर्येने शिवांची कृपा प्राप्त केली. रतीच्या दुःखाने द्रवित होऊन शिवांनी वरदान दिले की काम देहाशिवायही जगात प्रेम व इच्छेची शक्ती म्हणून व्यापून राहील. अनंग त्रयोदशीला कामदेव आणि रतीची या निराकार रूपात पूजा पारंपरिकपणे वैवाहिक सौख्य व दांपत्य सुखाशी जोडली जाते.

दिवसाची निवड पूर्वविद्धा नियमानुसार होते: त्रयोदशी तिथी ज्या दिवशी सुरू होते, त्या दिवशी सूर्यास्तापूर्वीच्या शेवटच्या 3 मुहूर्तांना पूर्णपणे व्यापत असेल, तर तोच दिवस घेतला जातो. अन्यथा पुढचा दिवस घेतला जातो, तो पुढचा दिवस या सूर्यास्तपूर्व कालावधीला अंशतःच व्यापत असला तरीही.

हे व्रत फक्त निज (सामान्य) चैत्र महिन्यात पाळले जाते. सामान्य अधिक चैत्र वगळला जातो, आणि त्याऐवजी निज प्रसंग घेतला जातो, जोपर्यंत तो अधिक महिना संसर्प-संज्ञक नसतो, अशा स्थितीत अधिक प्रसंगच घेतला जातो.