అశ్వత్థ మారుతి పూజన్ (अश्वत्थ मारुति पूजन) అంటే అశ్వత్థ వృక్షాన్ని (రావి చెట్టు, Ficus religiosa), మారుతి/హనుమంతుని కలిపి చేసే ఆరాధన. దీనిని అమాంత శ్రావణ మాసంలో వచ్చే ప్రతి శనివారం, ముఖ్యంగా మహారాష్ట్రలో ఆచరిస్తారు. ముందుగా అశ్వత్థ కొమ్మను లేదా వృక్షాన్ని నీరు, గంధం, పువ్వులతో పూజిస్తారు; తర్వాత షోడశోపచారాలతో (16 ఉపచారాల పూజ), సిందూరంతో హనుమంతుని పూజించి, స్తోత్రాలు పఠిస్తారు.
ఒక పేరుతో, వ్యవస్థీకృతంగా జరిగే వార్షిక ఆచారంగా అశ్వత్థ మారుతి పూజన్ మహారాష్ట్రలో సాపేక్షంగా ఆధునికమైన ఆచారం; 1997 నుండి అనిరుద్ధ సంప్రదాయం దీనికి ప్రాచుర్యం కల్పించింది. అయితే ఇది కలిపే రెండు భాగాలూ ఎంతో ప్రాచీనమైనవి: అశ్వత్థ ఆరాధన భగవద్గీతలోనే కనిపిస్తుంది (10.26, aśvatthaḥ sarvavṛkṣāṇām, "వృక్షాలన్నిటిలో నేను అశ్వత్థాన్ని"), హనుమాన్/మారుతి ఆరాధనకు దానికంటూ సుదీర్ఘమైన, స్వతంత్ర సంప్రదాయం ఉంది. ఈ పూజలో అశ్వత్థం పవిత్ర వృక్షానికి ప్రతీక కాగా, మారుతి/హనుమంతుడు ప్రధాన ఆరాధ్య దైవం.
ॐ अश्वत्थाय नमः।
"అశ్వత్థ (రావి) వృక్షానికి నమస్కారం."
సాంప్రదాయిక అశ్వత్థ పూజా మంత్రం
मूलतो ब्रह्मरूपाय मध्यतो विष्णुरूपिणे। अग्रतः शिवरूपाय वृक्षराजाय ते नमः॥
"మూలంలో బ్రహ్మ రూపం, మధ్యలో విష్ణు రూపం, అగ్రభాగంలో శివ రూపం అయిన ఓ వృక్షరాజా, నీకు నమస్కారం."
"మనోవేగంతో, వాయువేగంతో సమానమైన వేగం కలవాడు, జితేంద్రియుడు, బుద్ధిమంతులలో శ్రేష్ఠుడు, వాయుపుత్రుడు, వానర సేనకు నాయకుడు అయిన శ్రీరామ దూతను శరణు పొందుతున్నాను."
