Bhaiya Dooj 2017: Delhi, Delhi

ഭായ് ദൂജ് (യമ ദ്വിതീയ, ഭായ് ഫോട്ട, ഭൗബീജ് എന്നീ പേരുകളിലും അറിയപ്പെടുന്നു) ദീപാവലി കഴിഞ്ഞ് രണ്ടു ദിവസങ്ങൾക്കുശേഷം, കാർത്തിക ശുക്ലപക്ഷത്തിന്റെ രണ്ടാം ദിവസമാണ് വരുന്നത്. സഹോദരനും സഹോദരിയും തമ്മിലുള്ള ബന്ധത്തിന്റെ ഏറ്റവും പ്രിയപ്പെട്ട വാർഷിക ആഘോഷമാണിത്: സഹോദരി തന്റെ സഹോദരന്റെ നെറ്റിയിൽ തിലകം (ശുഭചിഹ്നം) ചാർത്തി അദ്ദേഹത്തിന്റെ ദീർഘായുസ്സിനായി പ്രാർത്ഥിക്കുന്നു, സഹോദരൻ അവൾക്ക് സ്നേഹത്തിന്റെ സമ്മാനങ്ങൾ നൽകുകയും തന്റെ സംരക്ഷണം വാഗ്ദാനം ചെയ്യുകയും ചെയ്യുന്നു.

മരണദേവനായ യമനെ തന്റെ സഹോദരി യമുന വീട്ടിലേക്ക് ഭക്ഷണത്തിനായി ക്ഷണിച്ചതിലാണ് ഈ ഉത്സവത്തിന്റെ ഉത്ഭവം കണ്ടെത്തുന്നത്. അവളുടെ ആതിഥ്യമര്യാദയിലും സ്നേഹത്തിലും സന്തുഷ്ടനായ യമൻ, ഈ ദിവസം സഹോദരിയിൽ നിന്ന് തിലകം സ്വീകരിച്ച് യമുനാ നദിയിൽ കുളിക്കുന്ന ഏതൊരു സഹോദരനും അകാല മരണഭയത്തിൽ നിന്ന് മുക്തി ലഭിക്കുമെന്ന് പ്രഖ്യാപിച്ചു. അതുകൊണ്ടാണ് ഈ ദിവസത്തെ യമ ദ്വിതീയ എന്നു വിളിക്കുന്നത്.

പശ്ചിമ ബംഗാളിലും ബീഹാറിലും ഈ ഉത്സവത്തെ ഭായ് ഫോട്ട എന്നു വിളിക്കുന്നു, കാളീപൂജയ്ക്ക് ഒരു ദിവസത്തിനുശേഷം ഇത് വരുന്നു. സഹോദരിമാർ പ്രത്യേക മധുരപലഹാരങ്ങൾ തയ്യാറാക്കുകയും ചന്ദനത്തിരി കൊണ്ടുള്ള തിലകം ചാർത്തുന്നതിനുമുൻപ് ആരതി ഉഴിയുകയും ചെയ്യുന്നു. മഹാരാഷ്ട്രയിൽ ഇതിനെ ഭൗബീജ് എന്നു വിളിക്കുന്നു; സഹോദരിമാർ വിളക്ക് കൊളുത്തി, രംഗോലി വരച്ച്, പൂജയ്ക്കുമുൻപ് സഹോദരനെ ആചാരപരമായി ഇരുത്തുന്നു.