भीमन अमावस्या (जिला ज्योतिर्भीमेश्वर व्रत असेही म्हणतात) हे आषाढ महिन्याच्या शेवटी येणाऱ्या आषाढ अमावस्येचे कन्नड परंपरेतील व्रत आहे. संपूर्ण कर्नाटकात हे मोठ्या प्रमाणावर पाळले जाते, विशेषतः विवाहित आणि अविवाहित स्त्रियांकडून, ज्या आपल्या पती किंवा भावी पतीच्या दीर्घायुष्यासाठी आणि कल्याणासाठी, तसेच आपल्या भावांच्या भरभराटीसाठी प्रार्थना करतात.
या व्रताचे केंद्रस्थान भगवान शिव आणि पार्वती (ज्योतिर्भीमेश्वर रूपात) यांची पूजा आहे, जोडप्याचे प्रतीक म्हणून जोडीने दिवे लावले जातात, आणि संध्याकाळभर या दिवसाला नाव देणाऱ्या भक्तीच्या कथा सांगितल्या जातात.
भारतातील इतर प्रादेशिक परंपरांमधील आषाढ अमावस्येच्या व्यापक कुटुंबाप्रमाणेच, याच्याही नेमक्या नागरी-दिवसाच्या निश्चितीसाठी एक पारंपरिक नियम पाळला जातो: सूर्योदयी अमावस्या असलेला दिवस व्रताचा दिवस म्हणून तेव्हाच गणला जातो जेव्हा ती तिथी त्या सूर्योदयानंतर किमान तीन मुहूर्त टिकते; जर ती लवकर संपली, तर व्रत त्याऐवजी आदल्या दिवशी हलवले जाते.
दर्शेन सोमः प्रथमेन राजा
"दर्शाच्या (अमावस्येच्या) दिवशी रात्रीच्या आकाशाच्या अधिपतींमध्ये अग्रगण्य म्हणून सोमाचा सन्मान केला जातो."
पारंपरिक अमावस्या स्तवन
परंपरा आणि आचरण
🪔
जोडीने दिवे
संध्याकाळभर जोडीने दिवे लावून त्यांची पूजा केली जाते, जे शिव आणि पार्वतीचे ज्योतिर्भीमेश्वर रूप म्हणून प्रतीक आहेत.
🙏
पती आणि भावांसाठी
स्त्रिया आपल्या पतीच्या (किंवा भावी पतीच्या) दीर्घायुष्यासाठी आणि कल्याणासाठी, तसेच आपल्या भावांच्या भरभराटीसाठी प्रार्थना करत हे व्रत पाळतात.
🕐
तीन-मुहूर्त नियम
जर अमावस्या सूर्योदयी असेल पण ३ मुहूर्तांच्या आतच संपत असेल, तर व्रत त्याऐवजी आदल्या दिवशी हलवले जाते: याच नियमाचा वापर हे संकेतस्थळ संपूर्ण आषाढ अमावस्येसाठी करते.
📿
दिवासोच्याच दिवशी
भीमन अमावस्या गुजरातच्या दिवासो या व्रताच्याच आषाढ अमावस्येला येते: एकाच तिथीची वेगवेगळी प्रादेशिक नावे.
mypanchang.com
📖 लेख