ਬੁੱਧ ਜਯੰਤੀ 2024

ਬੁੱਧ ਜਯੰਤੀ (ਜਿਸਨੂੰ ਬੁੱਧ ਪੂਰਨਿਮਾ ਜਾਂ ਵੈਸਾਖ ਵੀ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ) ਵੈਸਾਖ (ਅਪ੍ਰੈਲ-ਮਈ) ਦੀ ਪੂਰਨਮਾਸ਼ੀ ਨੂੰ ਪੈਂਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਬੁੱਧ ਧਰਮ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਪਵਿੱਤਰ ਦਿਨ ਹੈ। ਇਸ ਨੂੰ ਇਹ ਦੁਰਲੱਭ ਮਾਣ ਪ੍ਰਾਪਤ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਗੌਤਮ ਬੁੱਧ ਦੇ ਜੀਵਨ ਦੀਆਂ ਤਿੰਨ ਘਟਨਾਵਾਂ ਨੂੰ ਇੱਕੋ ਚੰਦਰ ਦਿਨ 'ਤੇ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੈ: ਲੁੰਬਿਨੀ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਜਨਮ (ਲਗਭਗ 563 ਈਸਾ ਪੂਰਵ), ਬੋਧ ਗਯਾ ਵਿੱਚ ਬੋਧੀ ਰੁੱਖ ਹੇਠ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਗਿਆਨ-ਪ੍ਰਾਪਤੀ, ਅਤੇ ਕੁਸ਼ੀਨਗਰ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਦਾ ਮਹਾਪਰਿਨਿਰਵਾਣ (ਨਿਰਵਾਣ ਵਿੱਚ ਲੀਨ ਹੋਣਾ)।

ਹਿੰਦੂ ਪਰੰਪਰਾ ਵਿੱਚ, ਗੌਤਮ ਬੁੱਧ ਨੂੰ ਭਗਵਾਨ ਵਿਸ਼ਨੂੰ ਦੇ ਨੌਵੇਂ ਅਵਤਾਰ ਵਜੋਂ ਪੂਜਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਸ਼੍ਰੀਮਦ ਭਾਗਵਤ ਪੁਰਾਣ ਅਤੇ ਅਗਨੀ ਪੁਰਾਣ ਵਿੱਚ ਉਹਨਾਂ ਨੂੰ ਦਸ਼ਾਵਤਾਰ (ਦਸ ਅਵਤਾਰਾਂ) ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਭਾਰਤ ਭਰ ਦੇ ਮੰਦਰ (ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਓਡੀਸ਼ਾ, ਬੰਗਾਲ ਅਤੇ ਦੱਖਣੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ) ਇਸ ਦਿਨ ਵਿਸ਼ਨੂੰ-ਬੁੱਧ ਦੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪੂਜਾ ਕਰਦੇ ਹਨ।

ਦੁਨੀਆ ਭਰ ਦੇ ਬੁੱਧ ਭਾਈਚਾਰਿਆਂ ਵਿੱਚ, ਇਸ ਦਿਨ ਮੱਠਾਂ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ, ਮੰਦਰਾਂ ਵਿੱਚ ਫੁੱਲ, ਧੂਪ ਅਤੇ ਦੀਵੇ ਭੇਟ ਕਰਕੇ, ਅਤੇ ਧੰਮ ਸੁਣ ਕੇ ਮਨਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਬੋਧ ਗਯਾ, ਜਿੱਥੇ ਬੁੱਧ ਨੇ ਮਹਾਬੋਧੀ ਰੁੱਖ ਹੇਠ ਗਿਆਨ ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤਾ, ਅਤੇ ਸਾਰਨਾਥ, ਜਿੱਥੇ ਉਹਨਾਂ ਨੇ ਆਪਣਾ ਪਹਿਲਾ ਉਪਦੇਸ਼ (ਧੰਮਚੱਕਪਵੱਤਨ ਸੁੱਤ) ਦਿੱਤਾ, ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਦੀ ਭੀੜ ਨਾਲ ਭਰੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ।

ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ, ਬੁੱਧ ਜਯੰਤੀ ਇੱਕ ਰਾਸ਼ਟਰੀ ਜਨਤਕ ਛੁੱਟੀ ਹੈ। ਸਰਕਾਰ ਨੈਸ਼ਨਲ ਮਿਊਜ਼ੀਅਮ ਵਿੱਚ ਸਮਾਗਮ ਆਯੋਜਿਤ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਮਹਾਬੋਧੀ ਸੋਸਾਇਟੀ ਬੋਧ ਗਯਾ ਵਿੱਚ ਪ੍ਰਾਰਥਨਾਵਾਂ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰਦੀ ਹੈ, ਅਤੇ ਤਿੱਬਤੀ ਭਾਈਚਾਰਾ ਧਰਮਸ਼ਾਲਾ ਵਿੱਚ ਜਸ਼ਨ ਮਨਾਉਂਦਾ ਹੈ।