गणगौर 2165

गणगौर हा गौरी (पार्वती देवी) आणि ईसर (भगवान शिव) यांचा महान उत्सव असून तो चैत्र शुक्ल पक्षातील तृतीयेला साजरा होतो. त्याच्या नावात शिवांचे एक नाव गण आणि गौरी म्हणजे गौर यांचा संगम आहे.

पूजा होळीच्या दुसऱ्या दिवशी सुरू होऊन सुमारे अठरा दिवस चालते. स्त्रिया मातीपासून गौरी आणि ईसर यांच्या मूर्ती घडवतात, दररोज सकाळी त्यांना ताजी दूर्वा, फुले आणि पाणी अर्पण करतात, आणि गणगौरीची गीते गातात. सुवासिनी पतीच्या दीर्घायुष्यासाठी आणि सुखी संसारासाठी प्रार्थना करतात; अविवाहित मुली शिवांसारखा एकनिष्ठ पती मिळावा म्हणून प्रार्थना करतात. शिवांना प्राप्त करण्यासाठी पार्वतीने केलेल्या दीर्घ तपश्चर्येचे, आणि तिच्या माहेरी परतण्याचे स्मरण परंपरा करते; या दिवशी तिला माहेरून प्रेमाने कैलासाला परत पाठवले जाते.

गणगौरीला मूर्तींना सजवून मिरवणुकीने तलाव किंवा विहिरीपर्यंत नेले जाते, आणि तेथे त्यांना निरोप दिला जातो. जयपूर आणि उदयपूर येथील मिरवणुका प्रसिद्ध आहेत, आणि घरोघरी घेवर व इतर मिठाया तयार केल्या जातात.