भीष्म (जया) एकादशी 2023

श्रीकृष्णांनी युधिष्ठिराला नंदनवनातील इंद्राच्या दरबारातील एका प्रसंगाची कथा सांगितली, जेव्हा गंधर्व गायक माल्यवान आणि एक अप्सरा एकत्र कला सादर करत होते. एकमेकांच्या प्रेमात हरवल्यामुळे ते बेसूर गाऊ आणि नाचू लागले.

त्यांचे लक्ष विचलित झालेले पाहून इंद्राने त्यांना पिशाच्च होऊन पृथ्वीवर पडण्याचा शाप दिला. ते हिमालयाच्या एका थंड शिखरावर येऊन पडले आणि भूक, थंडी आणि पश्चात्ताप यांनी पीडित झाले. माघ शुक्ल एकादशीला ते इतके दुःखी होते की त्यांनी काहीच खाल्ले नाही, कडाक्याच्या थंड रात्री जागे बसून राहिले, आणि आपल्या चुकीचा पश्चात्ताप केला.

नकळत त्यांनी जया एकादशीचा उपवास आणि जागरण पाळले होते. द्वादशीच्या पहाटेपर्यंत, विष्णूंच्या कृपेने, ते शापातून मुक्त झाले, त्यांना आपले दिव्य रूप परत मिळाले आणि ते स्वर्गात परतले, जेथे स्वतः इंद्रानेही त्यांचा सन्मान केला. अनेक प्रदेशांत या दिवशी भीष्मांचेही स्मरण केले जाते, कारण त्यांची अष्टमी याच्या अगदी आधी येते.