દેવપોઢી એકાદશી 2203

અષાઢ સુદની આ એકાદશીએ ભગવાન વિષ્ણુ ક્ષીરસાગરમાં આદિશેષ નાગ પર યોગનિદ્રામાં પોઢે છે, અને ચાતુર્માસના ચાર પવિત્ર માસ શરૂ થાય છે. તેઓ કારતકમાં પ્રબોધિની એકાદશીએ જાગે છે.

ભવિષ્યોત્તર પુરાણની કથામાં શ્રીકૃષ્ણ યુધિષ્ઠિરને તે વાત કહે છે જે બ્રહ્માએ એક વાર નારદને કહી હતી. સૂર્યવંશના ધર્મનિષ્ઠ રાજા માંધાતાએ પોતાના રાજ્યને ત્રણ વર્ષ સુધી વરસાદ વિના પીડાતું જોયું. કારણ શોધવા તેઓ ઋષિ અંગિરા પાસે ગયા, જેમણે તેમને પ્રજા સાથે આ એકાદશી પાળવા કહ્યું. રાજા અને પ્રજાએ ઉપવાસ કરીને વિષ્ણુની પૂજા કરી, ત્યારે ભારે વરસાદ પાછો આવ્યો અને ભૂમિ ફરી સમૃદ્ધ થઈ.

ભક્તો ઉપવાસ કરે છે, શયન સ્વરૂપે વિષ્ણુની પૂજા કરે છે અને ચાતુર્માસનાં વ્રતો ગ્રહણ કરે છે. મહારાષ્ટ્રમાં તે પંઢરપુર વારીની મહાન આષાઢી એકાદશી છે, અને તેલુગુ પ્રદેશોમાં તે તોલિ એકાદશી, એટલે કે પ્રથમ એકાદશી, છે.