નિર્જલા એકાદશી 2030

જ્યારે પાંડવોએ એકાદશીના ઉપવાસ વિશે પૂછ્યું, ત્યારે ભીમસેને પોતાના પિતામહ વ્યાસને કબૂલ્યું કે તે એક પણ ઉપવાસ કરી શકતા નથી. તેમના પેટમાં વૃક નામનો પ્રચંડ અગ્નિ બળતો હતો, અને ભાઈઓ, માતા કુંતી અને દ્રૌપદી બધાં ઉપવાસ કરતાં હોવા છતાં તે એક દિવસ પણ ભોજન વિના રહી શકતા ન હતા.

ત્યારે વ્યાસે તેમને આખા વર્ષ માટે એક જ વ્રત આપ્યું: જેઠ સુદ અગિયારસ, જે એકાદશીના સૂર્યોદયથી બારસના સૂર્યોદય સુધી નિર્જળ, એટલે કે પાણીના એક ટીપા વિના, પાળવાની છે. ફક્ત આચમન માટે એક ઘૂંટડો લઈ શકાય. બારસે સ્નાન કરી, વિષ્ણુની પૂજા કરી, બ્રાહ્મણોને જળ અને દાન આપીને પછી ભોજન કરાય છે.

વ્યાસે વચન આપ્યું કે આ એક જ નિર્જળ ઉપવાસ વર્ષની સર્વ એકાદશીઓનું પુણ્ય આપે છે. ભીમે તે પાળ્યું, તેથી તેને પ્રેમથી ભીમસેની અથવા પાંડવ નિર્જલા એકાદશી કહેવાય છે.