પાપમોચિની એકાદશી 1923

શ્રીકૃષ્ણે યુધિષ્ઠિરને તે કથા કહી જે ઋષિ લોમશે એક વાર રાજા માંધાતાને કહી હતી. સુંદર ચૈત્રરથ વનમાં ઋષિ ચ્યવનના પુત્ર, યુવાન ઋષિ મેધાવી ઘોર તપ કરી રહ્યા હતા.

કામદેવની સહાયથી અપ્સરા મંજુઘોષાએ મેધાવીને તપમાંથી વિચલિત કર્યા. તેઓ તેની સાથે સત્તાવન વર્ષ રહ્યા, જે તેમને રાત્રિના એક ભાગથી વધુ લાગ્યાં નહીં. અંતે જ્યારે તેમને સમજાયું કે તેમણે કેટલો સમય અને કેટલું પુણ્ય ગુમાવ્યું છે, ત્યારે ક્રોધમાં તેમણે તેને પિશાચી બનવાનો શાપ આપ્યો. તેણે દયાની યાચના કરી, અને ઉપાય તરીકે આવનારા વદ પક્ષની પાપમોચિની એકાદશી બતાવાઈ.

મંજુઘોષા અને મેધાવી બંનેએ ઉપવાસ કર્યો. તે શાપમાંથી મુક્ત થઈ અને પોતાનું દિવ્ય સ્વરૂપ પાછું પામી, અને મેધાવીએ ગુમાવેલા તપનું પુણ્ય પાછું મેળવ્યું. પાપમોચિની એટલે પાપોને દૂર કરનારી: આ કથા સાંભળવાથી હજાર ગાયોના દાનનું પુણ્ય મળે છે એમ કહેવાય છે.