परिवर्तिनी एकादशी 2103

भाद्रपद शुक्ल पक्षातील या एकादशीला शेषनागावर निद्रिस्त असलेले भगवान विष्णू एका कुशीवरून दुसऱ्या कुशीवर वळतात, म्हणून या दिवसाला परिवर्तिनी, म्हणजे वळण्याची एकादशी, असे नाव मिळाले आहे. हा दिवस वामनांचा दिवस म्हणूनही पूजला जातो.

श्रीकृष्णांनी युधिष्ठिराला सांगितले की महान भक्त आणि दानशूर असुरराज बळीने तिन्ही लोक जिंकले होते. ते इंद्राला परत मिळवून देण्यासाठी विष्णू वामन नावाच्या बटू ब्राह्मणाच्या रूपात बळीच्या यज्ञात आले आणि त्यांनी तीन पावले भूमी मागितली. बळीने आनंदाने ती दिली. वामनांनी विराट रूप धारण केले, दोन पावलांत पृथ्वी आणि स्वर्ग व्यापले, आणि तिसऱ्या पावलासाठी बळीने आपले मस्तक अर्पण केले.

बळीच्या शरणागतीने प्रसन्न होऊन भगवंतांनी त्याला पाताळलोकावर राज्य करण्यासाठी पाठवले आणि त्याच्या जवळ राहण्याचे वचन दिले. हे व्रत करून वामनांची पूजा केल्याने हजार अश्वमेध यज्ञांचे पुण्य मिळते असे सांगितले जाते.