प्रबोधिनी एकादशी 2167

कार्तिक शुक्ल पक्षातील या एकादशीला देवशयनी एकादशीपासून सुरू झालेल्या चार महिन्यांच्या योगनिद्रेतून भगवान विष्णू जागे होतात, आणि चातुर्मास समाप्त होतो. हिला प्रबोधिनी किंवा हरिबोधिनी, म्हणजे हरीचे जागरण, असे म्हणतात.

श्रीकृष्णाने युधिष्ठिराला ब्रह्मदेवांनी एकदा नारदांना सांगितलेला महिमा सांगितला. ब्रह्मदेव म्हणाले, या दिवशीचा एक उपवास हजार अश्वमेध आणि शंभर राजसूय यज्ञांचे पुण्य देतो, आणि हरीची भजने व कथा यांसह केलेले रात्रीचे जागरण अनेक जन्मांची पापे जाळून टाकते.

ब्रह्मदेवांनी तुळशीला विशेष स्थान दिले: कार्तिकात विष्णूंना तुळशीची पाने अर्पण करणे, आणि तिचे दर्शन, स्पर्श, तिला पाणी घालणे, तिची लागवड करणे व पूजा करणे अशी तिची सेवा करणे यांनी चिरस्थायी पुण्य मिळते. या दिवसापासून तुळशीचा विष्णूंशी विवाह, म्हणजे तुळशी विवाह, साजरा केला जातो, आणि विवाहासारखे शुभ कार्यक्रम पुन्हा सुरू होतात.