રાધા અષ્ટમી 2023

રાધા અષ્ટમી (રાધાષ્ટમી) કૃષ્ણ જન્માષ્ટમીના પંદર દિવસ પછી ભાદરવા સુદ આઠમે શ્રીમતી રાધારાણીના પ્રાગટ્યની ઉજવણી કરે છે. આ તારીખ મધ્યાહ્ન-વ્યાપિની નિયમ પ્રમાણે નક્કી થાય છે: અષ્ટમી તિથિ મધ્યાહ્ન કાળમાં (દિવસનો મધ્ય ત્રીજો ભાગ, દિવસના પંદર મુહૂર્તોમાંથી આઠમા મુહૂર્ત પર કેન્દ્રિત) વ્યાપ્ત હોવી જોઈએ, કારણ કે રાધાનું પ્રાગટ્ય પરંપરાગત રીતે મધ્યાહ્ને મનાય છે, જેમ કૃષ્ણનું મધ્યરાત્રિ પ્રાગટ્ય જન્માષ્ટમી નક્કી કરે છે તેમ.

પદ્મ પુરાણ, બ્રહ્મવૈવર્ત પુરાણ અને ગર્ગ સંહિતા અનુસાર, શિશુ રાધા યમુના નદીના કિનારે એક સોનેરી કમળ પર વૃષભાનુ અને તેમની પત્ની કીર્તિદાને મળી આવી. તે બાળકે પોતાની આંખો બંધ રાખી અને બાળ કૃષ્ણને તેની સામે લાવવામાં ન આવે ત્યાં સુધી ખોલી નહીં. ચિંતિત માતાપિતાને નારદ મુનિએ આશ્વાસન આપ્યું અને બાળકના દિવ્ય સ્વરૂપને પ્રગટ કર્યું એમ કહેવાય છે. આ તહેવાર ખાસ કરીને વૃંદાવન અને બરસાનામાં ઉજવાય છે, જે પરંપરાગત રીતે રાધાના બાળપણ સાથે સંકળાયેલા છે, અને નજીકના રાવલ ગામને કેટલીક પરંપરાઓ તેમનું ખરું જન્મસ્થાન માને છે.

ભક્તો મધ્યાહ્ન (બપોર) સુધી ઉપવાસ રાખે છે, ત્યારબાદ રાધા (અથવા રાધા-કૃષ્ણ)નો પંચામૃતથી વિધિવત અભિષેક કરવામાં આવે છે, ત્યારબાદ શૃંગાર અને ભોગ અર્પણ કરીને ઉપવાસ છોડવામાં આવે છે. આ દિવસે વૃંદાવન અને બરસાનામાં રાધાની સ્તુતિમાં સતત કીર્તન અને ભક્તિગીતો ગવાય છે.