ਰਥ ਯਾਤਰਾ 1980

ਰਥ ਯਾਤਰਾ (ਰਥ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ) ਅਸ਼ਾਢ ਦੇ ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਦੇ ਦੂਜੇ ਦਿਨ ਪੈਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਓਡੀਸ਼ਾ ਦੇ ਤੱਟ ਉੱਤੇ ਪੁਰੀ (ਜਗਨਨਾਥ ਧਾਮ) ਵਿੱਚ ਕੇਂਦਰਿਤ, ਹਿੰਦੂ ਜਗਤ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼ਾਨਦਾਰ ਜਨਤਕ ਤਿਉਹਾਰ ਹੈ। ਇਸ ਦਿਨ, ਭਗਵਾਨ ਜਗਨਨਾਥ (ਬ੍ਰਹਿਮੰਡ ਦੇ ਸੁਆਮੀ), ਉਸ ਦੇ ਭਰਾ ਬਲਭਦਰ, ਅਤੇ ਭੈਣ ਸੁਭਦਰਾ ਨੂੰ ਜਗਨਨਾਥ ਮੰਦਰ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਲਿਆ ਕੇ ਤਿੰਨ ਵਿਸ਼ਾਲ ਲੱਕੜ ਦੇ ਰਥਾਂ ਉੱਤੇ ਬਿਠਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਫਿਰ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਵੱਡੀ ਸੜਕ (ਬੜਾ ਦਾਂਡਾ) ਰਾਹੀਂ, 3 ਕਿਲੋਮੀਟਰ ਦੂਰ ਗੁੰਡੀਚਾ ਮੰਦਰ ਤੱਕ ਖਿੱਚਦੇ ਹਨ।

ਤਿੰਨੇ ਰਥ ਹਰ ਸਾਲ ਪਵਿੱਤਰ ਲੱਕੜ ਤੋਂ ਨਵੇਂ ਬਣਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਇਹਨਾਂ ਨੂੰ ਨੰਦੀਘੋਸ਼ (ਜਗਨਨਾਥ ਦਾ ਰਥ, 45 ਫੁੱਟ ਉੱਚਾ, 16 ਪਹੀਏ), ਤਾਲਧਵਜਾ (ਬਲਭਦਰ ਦਾ, 44 ਫੁੱਟ, 14 ਪਹੀਏ), ਅਤੇ ਦਰਪਦਲਨ (ਸੁਭਦਰਾ ਦਾ, 43 ਫੁੱਟ, 12 ਪਹੀਏ) ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਰਥਾਂ ਨੂੰ ਰੰਗੀਨ ਛਤਰੀਆਂ ਨਾਲ ਢੱਕਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ: ਜਗਨਨਾਥ ਲਈ ਪੀਲਾ, ਬਲਭਦਰ ਲਈ ਲਾਲ ਅਤੇ ਹਰਾ, ਅਤੇ ਸੁਭਦਰਾ ਲਈ ਕਾਲਾ ਅਤੇ ਲਾਲ। ਲੱਖਾਂ ਲੋਕ (ਪਹਿਲਾਂ ਸਾਰੀਆਂ ਜਾਤਾਂ ਅਤੇ ਵਰਗਾਂ ਦੇ, ਹੁਣ ਸਾਰੀਆਂ ਕੌਮਾਂ ਦੇ) ਮੋਟੀਆਂ ਰੱਸੀਆਂ ਨਾਲ ਰਥਾਂ ਨੂੰ ਖਿੱਚਦੇ ਹਨ।

ਇਸ ਤਿਉਹਾਰ ਦੀ ਡੂੰਘੀ ਧਾਰਮਿਕ ਮਹੱਤਤਾ ਹੈ: ਜਦੋਂ ਜਗਨਨਾਥ ਆਪਣੇ ਰਥ ਉੱਤੇ ਮੰਦਰ ਛੱਡਦੇ ਹਨ, ਤਾਂ ਉਹ ਸਭਨਾਂ ਦੇ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਸਿਰਫ਼ ਬ੍ਰਾਹਮਣ ਪੁਜਾਰੀਆਂ ਦੇ ਨਹੀਂ। ਰਵਾਇਤੀ ਤੌਰ ਉੱਤੇ ਪੁਰੀ ਦਾ ਰਾਜਾ (ਗਜਪਤੀ ਰਾਜਾ) ਰਥ ਤੋਂ ਅੱਗੇ ਸੜਕ ਨੂੰ ਸੁਨਹਿਰੀ ਝਾੜੂ ਨਾਲ ਸਾਫ਼ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੋਂ ਤੱਕ ਕਿ ਬੇਦਖ਼ਲ ਅਤੇ ਗ਼ਰੀਬ ਵੀ ਭਗਵਾਨ ਦੇ ਰਥ ਨੂੰ ਛੂਹ ਸਕਦੇ ਸਨ: ਇਹ ਤੱਥ ਮੁਸਲਿਮ ਸੰਤ ਸਾਲਾਬੇਗਾ ਅਤੇ ਭਗਤੀ ਕਵੀ ਕਬੀਰ ਨੇ ਨੋਟ ਕੀਤਾ, ਦੋਵਾਂ ਨੇ ਜਗਨਨਾਥ ਲਈ ਭਗਤੀ ਕਾਵਿ ਲਿਖੇ। ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਸ਼ਬਦ \"ਜਗਰਨਾਟ\" \"ਜਗਨਨਾਥ\" ਤੋਂ ਬਣਿਆ ਹੈ: ਇਹ ਗਵਾਹੀ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਜਲੂਸ ਨੇ ਮੱਧਯੁਗੀ ਯਾਤਰੀਆਂ ਨੂੰ ਕਿੰਨਾ ਡੂੰਘਾ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਕੀਤਾ।