मुख्य सामग्री पर जाएँ
mypanchang.com 📖 लेख
ॐ

सुब्रह्मण्यम् षष्ठी 2030

मार्गशीर्ष शुक्ल षष्ठी: तारकासुर और सुरपद्मन पर भगवान कार्तिकेय की विजय

📍 बेंगलुरु, भारत
सुब्रह्मण्यम् षष्ठी · 2030
📍 बेंगलुरु, भारत
शनिवार, नवम्बर 30, 2030
मार्गशीर्ष शुक्ल षष्ठी: तारकासुर और सुरपद्मन पर भगवान कार्तिकेय की विजय
समय · बेंगलुरु
सूर्योदय
06:26:36 पूर्वाह्न
सूर्यास्त
05:50:06 अपराह्न
🌅 पिछला सूर्योदय
नवम्बर 29
06:26:04 पूर्वाह्न
🦚 षष्ठी शुरू
नवम्बर 29
07:59:50 अपराह्न
🌅 सूर्योदय
नवम्बर 30
06:26:36 पूर्वाह्न
🌇 सूर्यास्त
नवम्बर 30
05:50:06 अपराह्न
🦚 षष्ठी समाप्त
नवम्बर 30
06:03:25 अपराह्न
🌅 अगला सूर्योदय
दिसम्बर 1
06:27:08 पूर्वाह्न
परिचय

सुब्रह्मण्यम् षष्ठी

सुब्रह्मण्यम् षष्ठी, जिसे कुक्के सुब्रह्मण्य षष्ठी भी कहा जाता है, मार्गशीर्ष शुक्ल षष्ठी को शिव-पार्वती पुत्र भगवान कार्तिकेय (सुब्रह्मण्य, स्कन्द, मुरुगन) के सम्मान में मनाई जाती है, जो देवताओं की सेना के सेनापति हैं।

यह दिन कार्तिकेय की तारकासुर और सुरपद्मन नामक राक्षसों पर विजय का स्मरण कराता है, जिन्हें वरदान के कारण लगभग अजेय माना जाता था और जिन्होंने देवताओं तथा तीनों लोकों को बड़ा कष्ट पहुँचाया था। अपनी माता से प्राप्त दिव्य वेल (शूल) धारण कर कार्तिकेय ने राक्षसों का वध कर धर्म की पुनर्स्थापना की, यह प्रसंग दक्षिण भारत में स्कन्द षष्ठी/सुब्रह्मण्यम् षष्ठी के रूप में मनाया जाता है।

यह पर्व विशेष रूप से कर्नाटक क्षेत्र में, दक्षिण कन्नड़ जिले के प्रसिद्ध कुक्के सुब्रह्मण्य मंदिर में, भारत के प्रमुख सुब्रह्मण्य तीर्थों में से एक के रूप में, बड़े उत्साह से मनाया जाता है। भक्त उपवास रखते हैं, सुब्रह्मण्य मंदिरों के दर्शन करते हैं और देवता से संबंधित पंचरत्न स्तोत्रों का पाठ करते हैं।

ॐ शरवणभवाय नमः॥
पारंपरिक कार्तिकेय/स्कन्द मंत्र
ॐ कार्तिकेयाय नमः॥
पारंपरिक कार्तिकेय/स्कन्द मंत्र
ॐ तत्पुरुषाय विद्महे महासेनाय धीमहि तन्नो स्कन्दः प्रचोदयात्॥
स्कन्द गायत्री मंत्र
षडाननं चन्दनलेपिताङ्गं महोरसं दिव्यमयूरवाहनम् ।
रुद्रस्य सूनुं सुरलोकनाथं ब्रह्मण्यदेवं शरणं प्रपद्ये ॥ 1 ॥

जाज्वल्यमानं सुरवृन्दवन्द्यं कुमार धारातट मन्दिरस्थम् ।
कन्दर्परूपं कमनीयगात्रं ब्रह्मण्यदेवं शरणं प्रपद्ये ॥ 2 ॥

द्विषड्भुजं द्वादशदिव्यनेत्रं त्रयीतनुं शूलमसी [शूलमसिं] दधानम् ।
शेषावतारं कमनीयरूपं ब्रह्मण्यदेवं शरणं प्रपद्ये ॥ 3 ॥

सुरारिघोराहवशोभमानं सुरोत्तमं शक्तिधरं कुमारम् ।
सुधार शक्त्यायुध शोभिहस्तं ब्रह्मण्यदेवं शरणं प्रपद्ये ॥ 4 ॥

इष्टार्थसिद्धिप्रदमीशपुत्रं इष्टान्नदं [मिष्टान्नदं] भूसुरकामधेनुम् ।
गङ्गोद्भवं सर्वजनानुकूलं ब्रह्मण्यदेवं शरणं प्रपद्ये ॥ 5 ॥

यः श्लोकपञ्चमिदं [श्लोकपञ्चकमिदं] पठतीह भक्त्या
ब्रह्मण्यदेव विनिवेशित मानसः सन् ।
प्राप्नोति भोगमखिलं भुवि यद्यदिष्टम्
अन्ते स गच्छति मुदा गुहसाम्यमेव ॥
सुब्रह्मण्य पंचरत्न स्तोत्रम् (परंपरा से आदि शंकराचार्य द्वारा रचित माना जाता है)
स्फुरद्विद्युद्वल्लीवलयितमगोत्सङ्गवसतिं
भवाप्पित्तप्लुष्टानमितकरुणाजीवनवशात् ।
अवन्तं भक्तानामुदयकरमम्भोधर इति
प्रमोदादावासं व्यतनुत मयूरोऽस्य सविधे ॥ 1 ॥

सुब्रह्मण्यो यो भवेज्ज्ञानशक्त्या
सिद्धं तस्मिन्देवसेनापतित्वम् ।
इत्थं शक्तिं देवसेनापतित्वं
सुब्रह्मण्यो बिभ्रदेष व्यनक्ति ॥ 2 ॥

पक्षोऽनिर्वचनीयो दक्षिण इति धियमशेषजनतायाः ।
जनयति बर्ही दक्षिणनिर्वचनायोग्यपक्षयुक्तोऽयम् ॥ 3 ॥

यः पक्षमनिर्वचनं याति समवलम्ब्य दृश्यते तेन ।
ब्रह्म परात्परममलं सुब्रह्मण्याभिधं परं ज्योतिः ॥ 4 ॥

षण्मुखं हसन्मुखं सुखाम्बुराशिखेलनं
सन्मुनीन्द्रसेव्यमानपादपङ्कजं सदा ।
मन्मथादिशत्रुवर्गनाशकं कृपाम्बुधिं
मन्महे मुदा हृदि प्रपन्नकल्पभूरुहम् ॥ 5 ॥

इति जगद्गुरु शृङ्गेरीपीठाधिप श्रीचन्द्रशेखरभारती श्रीपादैः विरचिता श्रीषण्मुखपञ्चरत्नस्तुतिः
श्री षण्मुख पंचरत्न स्तुति, जगद्गुरु शृंगेरी पीठाधिपति श्री चन्द्रशेखर भारती महास्वामीजी द्वारा रचित
परंपरा और विधि
🦚
भगवान कार्तिकेय (सुब्रह्मण्य/स्कन्द)
शिव-पार्वती के पुत्र, देवसेना के सेनापति, जिनका वाहन मयूर और शस्त्र वेल है।
⚔️
तारकासुर और सुरपद्मन पर विजय
कार्तिकेय द्वारा इन दो शक्तिशाली राक्षसों के वध से तीनों लोकों में व्यवस्था पुनर्स्थापित हुई, यही इस दिन का मुख्य प्रसंग है।
🛕
कुक्के सुब्रह्मण्य मंदिर
कर्नाटक के दक्षिण कन्नड़ जिले का एक प्रमुख तीर्थ स्थल, जहाँ यह षष्ठी विशेष रूप से मनाई जाती है।
शास्त्री जी से पूछें
💬 पंचांग चैट खोलें

आज का पंचांग, त्योहार, मुहूर्त और बहुत कुछ देखें

🕉 पंचांग चैट खोलें
भाषा चुनें
लोड हो रहा है…
स्थान बदलें