तुळशी विवाह, जो दक्षिणेत तुळशी कल्याण म्हणून ओळखला जातो, म्हणजे पवित्र तुळशीच्या रोपट्याच्या रूपातील तुळशी देवी यांचा शाळिग्राम किंवा श्रीकृष्ण रूपातील भगवान विष्णूंशी होणारा विधिवत विवाह. भगवान विष्णू आपल्या चार महिन्यांच्या योगनिद्रेतून जागे होतात त्या प्रबोधिनी (देवउठनी) एकादशीनंतर लगेचच कार्तिकात तो साजरा केला जातो.
तुळशीच्या रोपट्याला लाल वस्त्र, बांगड्या आणि मंगळसूत्र घालून नववधूसारखे सजवले जाते, आणि मानवी विवाहाप्रमाणेच सर्व विधींसह विवाह लावला जातो: कन्यादान, रोपट्याभोवती मंगल फेरे आणि मिठाईचे अर्पण. ज्या कुटुंबांना कन्या नाही ती अनेकदा हाच आपला कन्यादान विधी म्हणून करतात.
तुळशी विवाहाने चातुर्मास संपतो आणि भारताच्या अनेक भागांत विवाहांचा हंगाम सुरू होतो.
परंपरा आणि आचरण
🌿
तुळशी देवी
नववधूसारखे सजवलेले पवित्र तुळशीचे रोपटे, ज्याचा शाळिग्राम किंवा श्रीकृष्ण रूपातील भगवान विष्णूंशी विवाह होतो.
💍
घरचा विवाह
कुटुंबे आणि मंदिरे कन्यादान, रोपट्याभोवती फेरे आणि विवाहाची मिठाई यांसह हा विधी करतात.
🪔
प्रबोधिनी एकादशीनंतर
भगवान विष्णू आपल्या चार महिन्यांच्या विश्रांतीतून जागे होतात त्या दिवसानंतर येतो आणि चातुर्मासाची समाप्ती करतो.
