Vijaya Dashami 1923: Surat, Gujarat

ਵਿਜੈ ਦਸਮੀ (ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਜਿੱਤ ਦੀ ਦਸਵੀਂ) ਅਸ਼ਵਿਨ ਸ਼ੁਕਲ ਦਸਮੀ, ਭਾਵ ਅਸ਼ਵਿਨ ਦੇ ਸ਼ੁਕਲ ਪੱਖ ਦੇ ਦਸਵੇਂ ਦਿਨ ਪੈਂਦੀ ਹੈ, ਜੋ ਸ਼ਰਦ ਨਵਰਾਤਰੀ ਦੀਆਂ ਨੌਂ ਰਾਤਾਂ ਦੇ ਤੁਰੰਤ ਬਾਅਦ ਆਉਂਦੀ ਹੈ। ਇਹ ਇੱਕੋ ਸਮੇਂ ਭਗਵਾਨ ਰਾਮ ਵੱਲੋਂ ਰਾਵਣ ਦੀ ਹਾਰ, ਦੇਵੀ ਦੁਰਗਾ ਦੀ ਮਹਿਸ਼ਾਸੁਰ ਉੱਤੇ ਜਿੱਤ, ਅਤੇ ਹਿੰਦੂ ਸਾਲ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਸ਼ੁਭ ਦਿਨ ਹੈ ਕਿਸੇ ਵੀ ਨਵੇਂ ਕੰਮ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਲਈ। ਦੋ ਮਹਾਨ ਜਿੱਤਾਂ, ਦੋ ਮਹਾਨ ਕਥਾਵਾਂ, ਧਰਮ ਦੀ ਜਿੱਤ ਦਾ ਇੱਕ ਸਰਬਉੱਤਮ ਪਲ।

ਉੱਤਰੀ ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਵਿਜੈ ਦਸਮੀ ਨੂੰ ਦੁਸਹਿਰਾ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ: ਸ਼ਾਬਦਿਕ ਤੌਰ ਤੇ ਦਸ-ਸਿਰਾਂ ਵਾਲੇ (ਦਸ-ਸਿਰ) ਰਾਵਣ ਦੀ ਹਾਰ (ਹਾਰਾ)। ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਦੇ ਖੁੱਲ੍ਹੇ ਮੈਦਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਰਾਵਣ, ਕੁੰਭਕਰਣ ਅਤੇ ਮੇਘਨਾਦ ਦੇ ਵੱਡੇ-ਵੱਡੇ ਪੁਤਲੇ ਖੜ੍ਹੇ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਸ਼ਾਮ ਢਲਦੇ ਹੀ ਰਾਮ ਅਤੇ ਉਹਨਾਂ ਦੇ ਭਰਾ (ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਸਥਾਨਕ ਬੱਚਿਆਂ ਜਾਂ ਕਲਾਕਾਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਨਿਭਾਏ ਜਾਂਦੇ) ਜਲੂਸ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚਦੇ ਹਨ, ਅਤੇ ਰਾਮ ਰਾਵਣ ਦੇ ਪੁਤਲੇ ਵਿੱਚ ਬਲਦਾ ਤੀਰ ਛੱਡਦੇ ਹਨ: ਰਾਵਣ ਦਹਨ। ਪੁਤਲਾ ਅੱਗ ਅਤੇ ਧਮਾਕਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸੜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਜੋ ਹੰਕਾਰ, ਗਰੂਰ ਅਤੇ ਦਸ ਬੁਰਾਈਆਂ ਵਾਲੇ ਦਸ-ਸਿਰੇ ਦੈਂਤ ਦੇ ਨਾਸ਼ ਦਾ ਪ੍ਰਤੀਕ ਹੈ। ਭਾਰਤ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਰਾਵਣ ਦਹਨ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਰਾਮਲੀਲਾ ਮੈਦਾਨ ਵਿੱਚ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਪੁਤਲੇ 70 ਮੀਟਰ ਉੱਚੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ।

ਕਰਨਾਟਕ ਵਿੱਚ ਮੈਸੂਰ ਦੁਸਹਿਰਾ, ਜਿਸਨੂੰ ਨਾਡਾ ਹੱਬਾ (ਰਾਜ ਦਾ ਤਿਉਹਾਰ) ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, 400 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਮਨਾਇਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਦਸ ਦਿਨਾਂ ਲਈ ਰੌਸ਼ਨ ਮੈਸੂਰ ਮਹਿਲ ਲੱਖਾਂ ਸੈਲਾਨੀਆਂ ਨੂੰ ਖਿੱਚਦਾ ਹੈ। ਵਿਜੈ ਦਸਮੀ ਦੀ ਸਵੇਰ ਮਹਿਲ ਤੋਂ ਸੋਨੇ ਦੇ ਸਿੰਘਾਸਣ ਵਾਲਾ ਜਲੂਸ ਨਿਕਲਦਾ ਹੈ: ਰੰਗ-ਬਿਰੰਗੇ ਸਜਾਇਆ ਹਾਥੀ ਦੇਵੀ ਚਾਮੁੰਡੇਸ਼ਵਰੀ ਨੂੰ ਸੋਨੇ ਦੇ ਹੌਦੇ ਵਿੱਚ ਲੈ ਕੇ ਚੱਲਦਾ ਹੈ, ਸਜੇ ਘੋੜਿਆਂ, ਸਜੇ ਊਠਾਂ, ਲੋਕ ਕਲਾਕਾਰਾਂ, ਫੌਜੀ ਬੈਂਡਾਂ ਅਤੇ ਹਜ਼ਾਰਾਂ ਸਿਪਾਹੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ। ਇਹ ਜਲੂਸ ਏਸ਼ੀਆ ਦੇ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੇ ਰਸਮੀ ਦ੍ਰਿਸ਼ਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਇੱਕ ਹੈ।