शनिवार व्रत 2025

शनिवार व्रत, म्हणजे शनैश्चर व्रत, हे शनीचे शनिवारचे व्रत आहे. व्रतराजात दिलेल्या स्कंद पुराणानुसार स्वतः शनीने हे व्रत राजा दशरथाला सांगितले. ते श्रावणातील शनिवारपासून सुरू करून तेहतीस शनिवार करतात; उद्यापन त्यानंतरच्या शनिवारी होते.

व्रत कसे करावे

• शनिवारी पहाटे दात घासून सुगंधी तेलाने स्नान करावे, मग नित्यकर्म करावे.
• शमीच्या झाडाजवळ, ते नसल्यास पिंपळाजवळ जाऊन गंध, फुले, अक्षता, धूप, दीप, नैवेद्य आणि तांबूल यांनी शनीची पूजा करावी. पहिल्या दिवशी पिंपळाच्या मुळाशी वेदी करून धनुष्याकार मंडलावर रेड्यावर बसलेली, दंड व पाश धारी, दोन हातांची लोखंडी शनि प्रतिमा ठेवतात.
• झाडाला सात दोरे गुंडाळावेत, सात नमस्कार आणि सात प्रदक्षिणा कराव्यात. शनीची दहा नावे जपावीत आणि ही कथा ऐकावी; दशरथाचे स्तोत्रही म्हणता येते.
• तेहतीस शनिवारांनंतर, पुढच्या शनिवारी उद्यापन करून व्रत पूर्ण करावे: सोन्याचे शमी (किंवा पिंपळ) झाड, सात काळ्या वस्त्रांसह लोखंडी शनि प्रतिमा, शं नो अग्निः मंत्राने 108 आहुती, कृसर (भात व तीळ) नैवेद्य, वासरासह काळी दुभती गाय, आणि सात ब्राह्मणांचा सन्मान व तीळ-उडदाचे भोजन; मग कुटुंबासह भोजन करावे.

भोजन केव्हा करावे

• व्रतराज साप्ताहिक शनिवारांसाठी भोजनाचा नियम देत नाही. उद्यापनात ब्राह्मणांना तीळ-उडदाचे भोजन दिल्यावर व्रती कुटुंबासह भोजन करतो.

स्कंद पुराणातील राजा दशरथ आणि शनीची कथा

शनी कृत्तिकेच्या शेवटी पोहोचल्यावर ज्योतिषांनी राजा दशरथाला सांगितले की शनी रोहिणीचा भेद (शकट-भेद) करील, त्यामुळे बारा वर्षांचा भयंकर दुष्काळ पडेल. वसिष्ठांनी सांगितले की ब्रह्मदेव व इंद्रही हे टाळू शकत नाहीत.

दशरथ आपल्या दिव्य रथातून नक्षत्रमंडलापर्यंत गेले, रोहिणीला मागे ठेवून संहारास्त्र कानापर्यंत ओढून शनीसमोर उभे राहिले. त्यांच्या धैर्याने प्रसन्न होऊन शनीने वर मागण्यास सांगितले. नद्या, समुद्र, सूर्य, चंद्र आणि पृथ्वी असेपर्यंत शनीने रोहिणीचा भेद करू नये असे दशरथांनी मागितले, आणि शनीने ते मान्य केले: बारा वर्षांचा दुष्काळ पडणार नाही.

मग दशरथांनी आपल्या स्तोत्राने शनीची स्तुती केली. दुसऱ्या वरात त्यांनी मागितले की शनीने तिन्ही लोकांना पीडा देऊ नये; शनीने ते मान्य केले आणि श्रावणातील शनिवारी आपली पूजा कशी करावी ते सांगितले. दशरथांनी अयोध्येत त्यांची पूजा केली आणि पृथ्वीवर राज्य केले.