ਸ਼ਨੀਵਾਰ ਵਰਤ 2016

ਸ਼ਨੀਵਾਰ ਵਰਤ, ਯਾਨੀ ਸ਼ਨੈਸ਼ਚਰ ਵਰਤ, ਸ਼ਨੀ ਦਾ ਸ਼ਨੀਵਾਰ ਦਾ ਵਰਤ ਹੈ। ਵ੍ਰਤਰਾਜ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੇ ਸਕੰਦ ਪੁਰਾਣ ਅਨੁਸਾਰ ਆਪ ਸ਼ਨੀ ਨੇ ਇਹ ਵਰਤ ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ। ਇਹ ਸਾਵਣ ਦੇ ਸ਼ਨੀਵਾਰ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਕੇ ਤੇਤੀ ਸ਼ਨੀਵਾਰ ਰੱਖਿਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ; ਉਦਿਆਪਨ ਉਸ ਤੋਂ ਅਗਲੇ ਸ਼ਨੀਵਾਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

ਵਰਤ ਕਿਵੇਂ ਰੱਖੀਏ

• ਸ਼ਨੀਵਾਰ ਨੂੰ ਤੜਕੇ ਦਾਤਣ ਕਰਕੇ ਸੁਗੰਧਿਤ ਤੇਲ ਨਾਲ ਇਸ਼ਨਾਨ ਕਰੋ, ਫਿਰ ਨਿੱਤਨੇਮ ਕਰੋ।
• ਜੰਡ (ਸ਼ਮੀ) ਦੇ ਰੁੱਖ ਕੋਲ, ਜਾਂ ਉਹ ਨਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਪਿੱਪਲ ਕੋਲ ਜਾ ਕੇ ਗੰਧ, ਫੁੱਲ, ਅਕਸ਼ਤ, ਧੂਪ, ਦੀਵਾ, ਨੈਵੇਦ ਅਤੇ ਤਾਂਬੂਲ ਨਾਲ ਸ਼ਨੀ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਰੋ। ਪਹਿਲੇ ਦਿਨ ਪਿੱਪਲ ਦੀ ਜੜ੍ਹ ਵਿੱਚ ਵੇਦੀ ਬਣਾ ਕੇ ਧਨੁਸ਼ ਆਕਾਰ ਮੰਡਲ ਉੱਤੇ ਝੋਟੇ ਉੱਤੇ ਬੈਠੀ, ਡੰਡਾ ਅਤੇ ਫਾਹੀ ਫੜੀ, ਦੋ ਬਾਹਾਂ ਵਾਲੀ ਲੋਹੇ ਦੀ ਸ਼ਨੀ ਮੂਰਤੀ ਰੱਖੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ।
• ਰੁੱਖ ਦੁਆਲੇ ਸੱਤ ਧਾਗੇ ਲਪੇਟੋ, ਸੱਤ ਨਮਸਕਾਰ ਅਤੇ ਸੱਤ ਪਰਿਕਰਮਾ ਕਰੋ। ਸ਼ਨੀ ਦੇ ਦਸ ਨਾਂ ਜਪੋ ਅਤੇ ਇਹ ਕਥਾ ਸੁਣੋ; ਦਸ਼ਰਥ ਦਾ ਸਤੋਤਰ ਵੀ ਪੜ੍ਹ ਸਕਦੇ ਹੋ।
• ਤੇਤੀ ਸ਼ਨੀਵਾਰਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ, ਅਗਲੇ ਸ਼ਨੀਵਾਰ ਉਦਿਆਪਨ ਨਾਲ ਵਰਤ ਪੂਰਾ ਕਰੋ: ਸੋਨੇ ਦਾ ਸ਼ਮੀ (ਜਾਂ ਪਿੱਪਲ) ਰੁੱਖ, ਸੱਤ ਕਾਲੇ ਕੱਪੜਿਆਂ ਸਮੇਤ ਲੋਹੇ ਦੀ ਸ਼ਨੀ ਮੂਰਤੀ, ਸ਼ੰ ਨੋ ਅਗਨਿਃ ਨਾਲ 108 ਆਹੂਤੀਆਂ, ਕ੍ਰਿਸਰ (ਚੌਲ ਅਤੇ ਤਿਲ) ਦਾ ਭੋਗ, ਵੱਛੇ ਸਮੇਤ ਕਾਲੀ ਦੁਧਾਰੂ ਗਾਂ, ਅਤੇ ਸੱਤ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਦਾ ਸਨਮਾਨ ਤੇ ਤਿਲ ਅਤੇ ਮਾਂਹ ਮਿਲਿਆ ਭੋਜਨ; ਫਿਰ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਭੋਜਨ ਕਰੋ।

ਭੋਜਨ ਕਦੋਂ ਕਰੀਏ

• ਵ੍ਰਤਰਾਜ ਹਫ਼ਤਾਵਾਰੀ ਸ਼ਨੀਵਾਰਾਂ ਲਈ ਭੋਜਨ ਦਾ ਨਿਯਮ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦਾ। ਉਦਿਆਪਨ ਵਿੱਚ ਬ੍ਰਾਹਮਣਾਂ ਨੂੰ ਤਿਲ ਅਤੇ ਮਾਂਹ ਦਾ ਭੋਜਨ ਕਰਾ ਕੇ ਵਰਤੀ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਭੋਜਨ ਕਰਦਾ ਹੈ।

ਸਕੰਦ ਪੁਰਾਣ ਵਿੱਚੋਂ ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਅਤੇ ਸ਼ਨੀ ਦੀ ਕਥਾ

ਜਦੋਂ ਸ਼ਨੀ ਕ੍ਰਿਤਿਕਾ ਦੇ ਅੰਤ ਵਿੱਚ ਪਹੁੰਚੇ, ਤਾਂ ਜੋਤਸ਼ੀਆਂ ਨੇ ਰਾਜਾ ਦਸ਼ਰਥ ਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਸ਼ਨੀ ਰੋਹਿਣੀ ਦਾ ਭੇਦਨ (ਸ਼ਕਟ-ਭੇਦ) ਕਰਨਗੇ, ਜਿਸ ਨਾਲ ਬਾਰਾਂ ਸਾਲ ਦਾ ਭਿਆਨਕ ਕਾਲ ਪਵੇਗਾ। ਵਸਿਸ਼ਠ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਸਨੂੰ ਬ੍ਰਹਮਾ ਅਤੇ ਇੰਦਰ ਵੀ ਨਹੀਂ ਰੋਕ ਸਕਦੇ।

ਦਸ਼ਰਥ ਆਪਣੇ ਦਿੱਬ ਰੱਥ ਉੱਤੇ ਨਕਸ਼ੱਤਰ ਮੰਡਲ ਤੱਕ ਗਏ, ਰੋਹਿਣੀ ਨੂੰ ਪਿੱਛੇ ਰੱਖ ਕੇ ਸੰਹਾਰ-ਅਸਤਰ ਕੰਨ ਤੱਕ ਖਿੱਚ ਕੇ ਸ਼ਨੀ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋ ਗਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹਿੰਮਤ ਤੋਂ ਪ੍ਰਸੰਨ ਹੋ ਕੇ ਸ਼ਨੀ ਨੇ ਵਰ ਮੰਗਣ ਲਈ ਕਿਹਾ। ਦਸ਼ਰਥ ਨੇ ਮੰਗਿਆ ਕਿ ਜਦ ਤੱਕ ਨਦੀਆਂ, ਸਮੁੰਦਰ, ਸੂਰਜ, ਚੰਦ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਹਨ, ਸ਼ਨੀ ਰੋਹਿਣੀ ਦਾ ਭੇਦਨ ਨਾ ਕਰਨ, ਅਤੇ ਸ਼ਨੀ ਨੇ ਮੰਨ ਲਿਆ: ਬਾਰਾਂ ਸਾਲ ਦਾ ਕਾਲ ਨਹੀਂ ਪਵੇਗਾ।

ਫਿਰ ਦਸ਼ਰਥ ਨੇ ਆਪਣੇ ਸਤੋਤਰ ਨਾਲ ਸ਼ਨੀ ਦੀ ਉਸਤਤ ਕੀਤੀ। ਦੂਜੇ ਵਰ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੰਗਿਆ ਕਿ ਸ਼ਨੀ ਤਿੰਨਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਕਸ਼ਟ ਨਾ ਦੇਣ; ਸ਼ਨੀ ਨੇ ਮੰਨ ਲਿਆ ਅਤੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਸਾਵਣ ਦੇ ਸ਼ਨੀਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕਿਵੇਂ ਹੋਵੇ। ਦਸ਼ਰਥ ਨੇ ਅਯੁੱਧਿਆ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਪੂਜਾ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਉੱਤੇ ਰਾਜ ਕੀਤਾ।